|
Atrybuty
W zależności od osiągniętego stopnia uporządkowania pojęć systemowych wyróżnia się atrybuty pierwotne, wtórne i trzeciorzędne. Atrybuty systemowe są uporządkowane i zorganizowane za pomocą odpowiednich relacji. W celu ustalenia tych relacji przyjmuje się określone skale, które pozwalają zidentyfikować poszczególne wartości atrybutów, uporządkować je, a następnie zrelatywizować. Wyróżnia się trzy grupy skal: nominalne, porządkowe (topologiczne) i ilościowe (przedziałowe lub proporcjonalności). Skale opierają się na pewnych umownie ustalonych aksjomatach uporządkowania.
Jako atrybuty pierwotne systemu rzeczywistego będą przyjmowane te wszystkie atrybuty, które dadzą się uporządkować na skali metrycznej (skala przedziałowa). Będą to np. atrybuty, które podają: miejsce, wiek, rozkład przestrzenny, masę, liczbę elementów, ciśnienie, temperaturę, szybkość i przyspieszenie, koszty systemu. Przyporządkowanie skali przedziałowej przedstawia najlepsze formy pojęciowego porządku atrybutów. Jest ono możliwe dlatego, że poszczególne atrybuty można podzielić na mniejsze części, a przez to na proste interakcje systemu z obserwatorem.
Jako atrybuty wtórne przyjmuje się wszystkie nazwane zjawiska, które można uporządkować na skali topologicznej (porządkowej). Należą do nich m. in. oznakowanie wartości, użyteczność wrażliwość na dobro, piękno w przypadku pewnego systemu. Przyporządkowanie tych zjawisk skali metrycznej jest niemożliwe, ponieważ zjawiska wchodzące w skład tego układu atrybutów są zbyt kompleksowe. Występują wprawdzie pewne wyobrażenia w postaci ilościowej, ale nie można ich wyrażać w wielokrotności jednostek podstawowych, lecz najwyżej podać wielkość i intensywność.
Jako atrybuty trzeciorzędne przyjmuje się te wszystkie nazwane zjawiska, które można uporządkować wyłącznie na skali nominalnej. Należą do nich m.in. gatunek, rodzaj, płeć, funkcja, zawód, stan rodziny. Atrybuty te służą do określenia wybitnie kompleksowych zjawisk, które nie zawierają znaczeń ilościowych i tym samym mogą być kształtowane wyłącznie przez określone zbiory pojęć (nazw) nominalnego układu uporządkowania.
Atrybuty tego samego typu łączące się fizycznie i logicznie są określane mianem klasy atrybutów, np. miejsce, waga, wiek, płeć. Istotnym problemem jest precyzyjne zdefiniowanie klasy atrybutów, tak aby uniknąć wielokrotnego przyporządkowania jakiegoś atrybutu do różnych klas, np. zawód główny, pierwszy zawód uboczny, drugi zawód uboczny.
|
